The Imitation Game (2015): magistrale Benedict Cumberbatch

Het begin van het nieuwe filmjaar 2015 is goed te noemen, met de release van The Imitation Game van de Noorse regisseur Morten Tyldum, bekend van de Scandinavische thriller Headhunters uit 2011. The Imitation Game is inmiddels genomineerd voor 5 Golden Globe Awards en heeft op diverse film festivals al de nodige prijzen in de wacht gesleept. Niemand minder dan de, bij ons van Wij Kijken Netflix, zeer geliefde Benedict Cumberbatch schittert als de Britse wiskundige Alan Turing, die met deze biografische film een (terecht) postuum eerbetoon krijgt. Wij tippen Benedict als kanshebber voor de Oscar voor Beste Mannelijke hoofdrol.

The Imitation Game neemt ons mee naar het Engeland van de jaren voor, gedurende en even na de Tweede Wereldoorlog. We volgen de briljante nog-niet-uit-de-kast-zijnde Turing, die als jong jochie al erg slim blijkt te zijn. Alleen is hij vaak het mikpunt van pesterijen door zijn autistische karakter en zijn onvermogen om tussen de regels door te lezen als mensen iets tegen hem zeggen. Maar zijn intelligentie brengt hem tijdens de oorlog wel bij de Britse geheime dienst, alwaar hij wordt ingezet om met zijn team de, volgens bijna iedereen onkraakbare, Enigma-code te kraken en daarmee belangrijke Duitse communicatie te achterhalen. De weg die Turing moet bewandelen, is geen makkelijke. Zonder al te veel details weg te geven, kunnen we zeggen dat Turing’s homoseksuele identiteit hem behoorlijk blokkeert in zijn geluk en zijn omgang met collega’s en vrienden.

imitation game 4 recensie review wij kijken netflix

Complexiteit

De machine die hij bouwt en waarmee hij de Enigma-code wil gaan kraken, wordt de metafoor van Turing’s leven. Deze complexe maar zeer ingenieuze machine staat voor de uitzonderlijke bijdrage van Turing en zijn team (onder andere Keira Knightley als Joan Clarke en Matthew Goode als vrouwenversieder Hugh Alexander), maar ook voor hun soms moeizame onderlinge relatie. Tevens kan deze machine, die trouwens het prototype werd voor de allereerste P(ersonal)C(omputer), ook symbool staan voor Turing’s complexe homoseksuele gevoelens die in het conservatieve Engeland van de jaren ’20-’50 niet getolereerd werden en waar hij zelfs chemisch voor gecastreerd werd, als straf.

Benedict weet met zijn acteerstijl een mooie gelaagdheid te geven aan het personage Alan Turing. Hij weet dat typische vleugje droge Britse humor in Turing te integreren, maar weet zich ook kwetsbaar op te stellen waardoor de wrangheid van Turing’s leven extra goed doordringt. Wij denken dat Benedict Cumberbatch, zelf heteroseksueel, één van de weinige heteroseksuele acteurs is die op zo een overtuigende wijze een homoseksueel personage kan spelen zonder te vervallen in clichés. Benedict draagt de film. Hij zet het complexe personage, autist/genie/stiekeme homofiel, dat Alan Turing is, subliem neer. Zonder enig moment geforceerd over te komen. Geniën in films willen nog wel eens irritante en onuitstaanbare personages zijn en autisten zijn vaak grappig en treurig (denk aan Rainman) tegelijk, maar Cumberbatch maakt van Turing een mens van vlees en bloed, met al z’n gebreken en beperkingen én kwaliteiten.

imitation game 5 recensie review wij kijken netflix

Cambridge Five

The Imitation Game is alles bij elkaar een slimme en begrijpelijke spionagefilm geworden. Het zijweggetje naar de Russische dubbelspion John Cairncross is tevens de moeite waard, maar jammer genoeg wordt daar verder niet al te diep op ingegaan. Cairncross denkt dat niemand bij de Britse geheime dienst weet dat hij een spion voor de Sovjet Unie is, maar ondertussen wordt er door de Britten selectief informatie doorgespeeld naar Stalin om hem zo te helpen Duitsland te verslaan. Cairncross werd hier dus gebruikt. Hij was tevens één van de leden van de Cambridge Five; vijf excentrieke, vrije, jonge en slimme Engelse academici die vanaf de jaren 30 als dubbelspionnen werkten voor de Russen. Het is dus niet helemaal duidelijk hoe hij zich, volgens de filmmakers, vrij makkelijk heeft kunnen laten gebruiken. Als je meer over (Russische) spionage wilt lezen (zeer de moeite waard als je bijvoorbeeld van de boeken van John le Carré houdt), raad ik je The KGB in Europe and the West: The Mitrokhin Archive aan, geschreven door Christopher Andrew en Vasili Mitrokhin. Het leest als goede fictie, maar alles is echt gebeurd.

imitation game 6 recensie review wij kijken netflix

Ode aan Alan Turning

Behalve het feit dat het karakter Alan Turing boeiend is om te volgen, is The Imitation Game dus ook interessant vanuit een historisch perspectief. Omdat het werk van het team van Turing strikt geheim blijven moest, hebben zij nooit hun aandeel in de overwinning kunnen uiten. Daarom is het goed dat er nu een grote speelfilm aan gewijd wordt, zodat een groter publiek kan inzien hoe ongelooflijk groot de impact van het kraken van de Enigma-code is geweest, en dat de wereld er zonder deze ontwikkeling heel anders uit had gezien. Het beeld van de Tweede Oorlog uit zich al snel in concentratiekampen en veldslagen, maar dit is minstens net zo van belang.

Dankzij deze knappe koppen zijn er naar alle waarschijnlijkheid miljoenen levens tijdens de oorlog gespaard gebleven én kon de oorlog sneller gewonnen worden. Veldslagen win je met soldaten, met bloed, met kogels, maar oorlogen win je door middel van informatie en, zoals goed te zien in The Imitation Game, met heel veel geduld. Hoe moeilijk dat soms ook is. Door de vijftigjarige geheimplicht van de Britse overheid, werd het dus pas niet zo lang geleden bekend gemaakt wat het werk van Turing heeft betekend. The Imitation Game is dan ook een mooie ode aan, en wij noemen zijn naam met bewondering, Alan Turing.

Beste Cumberbitches (we schelden jullie niet uit, maar zo worden de fans van Benedict Cumberbatch gewoon genoemd), oorlogsfilm-liefhebbers en alle andere filmfans, The Imitation Game is vanaf 8 januari 2015 te zien in de bioscopen! En willen jullie in de tussentijd meer Benedict, wat wij volkomen begrijpen, dan raden wij de geniale serie Sherlock aan waarin hij in de huid kruipt van een hedendaagse, en tevens ietwat autistische, Sherlock Holmes. Of als je meer van Science-Fiction houdt, is Star Trek into Darkness (van regisseur J.J. Abrams, ook de maker van Lost) ook echt een dikke aanrader, waarin Cumberbatch de rol van boef Khan speelt. Maar deze laatste film staat helaas (nog) niet op Netflix.

imitation game poster recensie review wij kijken netflix

Gerelateerde artikelen

Delen is leukShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone

2 thoughts on “The Imitation Game (2015): magistrale Benedict Cumberbatch

  1. ik ga vanmiddag de film afkijken
    ik durf de recensie niet verder te lezen want het is ook zo goed geschreven door julli dat ik eerst wil kijken daarna geef ik commentaar
    Ziet er wel prachtig uit hoor de site

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *